महाराष्ट्र शासन अधिकृत नियमावली व संदर्भ शोध केंद्र

कर्मचारी सेवा केंद्र

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियम (MCSR), प्रवास भत्ता, रजा, निवृत्तीवेतन, जमीन महसूल व RTO चे अधिकृत नियम एका क्लिकवर शोधा.

अधिकृत कायदेशीर सूचना (Information Retrieval Only):

सदर 'कर्मचारी सेवा केंद्र' ही खिडकी केवळ महाराष्ट्र शासनाची अधिकृत पुस्तके, नागरी सेवा नियमावली (MCSR) व शासन निर्णयातील (GR) अधिकृत तरतुदी शोधून देणारी माहिती प्रणाली आहे. सदर प्रणाली कोणताही वैयक्तिक, प्रशासकीय किंवा कायदेशीर सल्ला देत नाही. प्रत्यक्ष देयक, रजा अथवा कार्यवाहीच्या मंजुरीसाठी आपल्या आस्थापना व कार्यालयीन सक्षम प्राधिकाऱ्यांचा निर्णय अंतिम राहील.

महत्त्वाचे प्रमुख शासकीय नियम (Quick Highlights)

दैनिक भत्ता, रजा व महसूल नियम
नियम क्र. ३५ (दैनिक भत्ता टक्केवारी) पान 24
दैनिक भत्त्याची (Daily Allowance - DA) गणना व कालमर्यादा

शासकीय कामासाठी मुख्यालयाबाहेर अनुपस्थितीच्या कालावधीनुसार मिळणाऱ्या दैनिक भत्त्याचे अचूक दर व टक्केवारी.

• ६ तासांपेक्षा कमी = ०% (दैनिक भत्ता नाही)
• ६ तास ते १२ तास = ५०% दैनिक भत्ता (50% DA)
• १२ तासांपेक्षा जास्त = १००% पूर्ण दैनिक भत्ता (100% DA)
• अंतर मूळ मुख्यालयापासून किमान ८ किमी असणे आवश्यक.
महाराष्ट्र नागरी सेवा (प्रवास भत्ता) नियम, १९८१
नियम क्र. ४२ (दौऱ्यावरील मुक्काम व हॉटेल खर्च) पान 28
दौऱ्यावरील मुक्कामासाठी हॉटेल निवास व भोजन खर्च प्रतिपूर्ती

मुख्यालयाबाहेर शासकीय विश्रामगृह उपलब्ध नसल्यास वेतन श्रेणीनुसार हॉटेल निवास खर्चाची कमाल मर्यादा.

• ७ व्या वेतन आयोगाच्या स्तरानुसार हॉटेल कमाल मर्यादा लागू.
• मूळ जीएसटी बिल व हॉटेल पावती जोडणे अनिवार्य.
• विश्रामगृह उपलब्ध नसल्याचा दाखला आवश्यक.
महाराष्ट्र नागरी सेवा (प्रवास भत्ता) नियम, १९८१
नियम क्र. ६२ (बदली प्रवास भत्ता व घरसामान वाहतूक) पान 45
शासकीय कर्मचाऱ्यांच्या बदलीनंतर घरसामान वाहतूक खर्च व दर

जनहितार्थ किंवा नियमित बदली झाल्यावर कुटुंबियांचा प्रवास खर्च व सामान नेण्याची मर्यादा.

• स्वतःच्या विनंतीवरून बदली झाल्यास प्रवास भत्ता अनुज्ञेय नाही.
• सक्षम प्राधिकाऱ्याने जनहितार्थ केलेली बदली असणे आवश्यक.
• मूळ वाहतूक पावती जोडणे आवश्यक.
महाराष्ट्र नागरी सेवा (प्रवास भत्ता) नियम, १९८१
नियम क्र. ५० (अर्जित रजा जमा व रोखीकरण) पान 32
अर्जित रजा (Earned Leave - EL) जमा करण्याचे नियम व मर्यादा

शासकीय कर्मचाऱ्याच्या खात्यावर वर्षातून दोनदा (१ जानेवारी व १ जुलै) प्रत्येकी १५ अशा एकूण ३० अर्जित रजा जमा होतात.

• दरवर्षी ३० अर्जित रजा (१ जाने: १५, १ जुलै: १५).
• कमाल संचित मर्यादा: ३०० दिवस.
• निवृत्तीनंतर ३०० दिवसांचे थेट रोखीकरण देय.
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१
नियम क्र. ७४ (प्रसूती व बालसंगोपन रजा) पान 48
महिला कर्मचाऱ्यांसाठी प्रसूती रजा (Maternity) व बालसंगोपन रजा (CCL)

महिला कर्मचाऱ्यास १८० दिवसांची सवेतन प्रसूती रजा व बालकाच्या १८ वर्षांपर्यंत कमाल ७३० दिवसांची बालसंगोपन रजा.

• प्रसूती रजा: १८० दिवस (२ हयात मुलांपर्यंत).
• बालसंगोपन रजा (CCL): सेवेत कमाल ७३० दिवस.
• रजेच्या काळात पूर्ण वेतन अनुज्ञेय.
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१
कलम ८५ (शेतजमीन वारस नोंद व वाटप) पान 65
तहसीलदार कार्यालयामार्फत शेतजमिनीचे कायदेशीर वाटप व ७/१२ नोंद

सहधारकांमध्ये शेतजमिनीचे आपापसातील संमतीने अथवा कायदेशीर वाटप करून स्वतंत्र ७/१२ उतारा तयार करणे.

• सर्व वारसदारांचे संमतीपत्र किंवा कोर्टाचा हुकूमनामा आवश्यक.
• तुकडेबंदी कायद्याचे उल्लंघन होणार नाही याची खात्री.
• स्वतंत्र ७/१२ व फेरफार नोंद त्वरित होते.
महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ (MLRC)
महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (प्रवास भत्ता) नियम, १९८१

वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन

शासकीय कर्मचारी व अधिकाऱ्यांचे दौरे, दैनिक भत्ता, बदली प्रवास व आंतरजिल्हा प्रवास नियमावली.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१

सामान्य प्रशासन विभाग (GAD)

अर्जित रजा, परावर्तित रजा, प्रसूती रजा, बालसंगोपन रजा व वैद्यकीय रजा नियमावली.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (निवृत्तीवेतन) नियम, १९८२

वित्त विभाग

पेन्शन पात्रता, उपदान (Gratuity), कुटुंब निवृत्तीवेतन व मरणोत्तर देयके नियमावली.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण) नियम, १९८४

वित्त विभाग

निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण (Commutation) गणना व परतावा नियम.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (वेतन) नियम, १९८१

वित्त विभाग

मूळ वेतन, वेतननिश्चिती, वेतनवाढ, वरिष्ठ वेतनश्रेणी व ७ वा वेतन आयोग नियम.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (सेवेच्या सर्वसाधारण शर्ती) नियम, १९८१

सामान्य प्रशासन विभाग

शासकीय सेवेत नियुक्ती, परिवीक्षाधीन कालावधी (Probation), वैद्यकीय प्रमाणपत्र व जन्मदिनांक नोंद.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (शिस्त व अपील) नियम, १९७९

सामान्य प्रशासन विभाग

खातेचौकशी, कारणे दाखवा नोटीस, निलंबन, शिक्षा व अपील कार्यपद्धती.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (आचरण) नियम, १९७९

सामान्य प्रशासन विभाग

शासकीय कर्मचाऱ्यांचे कर्तव्य, आचारसंहिता व संपत्तीचे विवरण.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (ज्येष्ठता सूची) नियम, १९८२

सामान्य प्रशासन विभाग

सेवा ज्येष्ठता यादी तयार करणे, पदोन्नती निकष व रोस्टर नियम.

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमावली (MCSR)
शासकीय कर्मचारी वैद्यकीय खर्च प्रतिपूर्ती नियम संग्रह

सार्वजनिक आरोग्य विभाग

शासकीय कर्मचारी व कुटुंबीयांच्या उपचारांचे वैद्यकीय बिल प्रतिपूर्ती व पॅकेज योजना.

महसूल, शेतजमीन व शेतकरी कायदे
महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ (MLRC)

महसूल व वन विभाग

जमीन महसूल प्रशासन, हक्क व अधिकार, शासकीय जमिनी, अतिक्रमण व बिनशेती (NA) नियम.

महसूल, शेतजमीन व शेतकरी कायदे
महाराष्ट्र जमीन महसूल (अधिकार अभिलेख व नोंदवह्या) नियम, १९७१

महसूल व वन विभाग

७/१२ उतारा, ८-अ खाते उतारा, फेरफार नोंद (Mutation), हरकती व प्रमाणीकरण नियम.

महसूल, शेतजमीन व शेतकरी कायदे
मुंबई शेतजमीन तुकडे पाडण्यास प्रतिबंध व एकत्रिकरण कायदा, १९४७

महसूल विभाग

तुकडेबंदी कायदा, प्रमाणभूत क्षेत्र व लहान तुकड्यांची खरेदी-विक्री नियम.

महसूल, शेतजमीन व शेतकरी कायदे
शेतजमीन वारस नोंद व वाटप अधिकृत मॅन्युअल

महसूल विभाग

कलम ८५ नुसार तहसीलदार वाटप, वारस प्रतिज्ञापत्र व हक्कसोड पत्र नियम.

महसूल, शेतजमीन व शेतकरी कायदे
शेत पाणंद रस्ते व वहिवाट रस्ता मार्गदर्शिका

महसूल व ग्रामविकास

मामलतदार कोर्ट अ‍ॅक्ट कलम ५ व जमीन महसूल संहिता कलम १४३ अन्वये शेतरस्ता मिळवणे.

परिवहन व वाहन कायदे (RTO)
मोटार वाहन कायदा, १९८८

परिवहन विभाग

केंद्रीय मोटार वाहन कायदा, परवाने, नोंदणी, दंड व सुरक्षा तरतुदी.

परिवहन व वाहन कायदे (RTO)
केंद्रीय मोटार वाहन नियम, १९८९ (CMVR)

रस्ते वाहतूक मंत्रालय

ड्रायव्हिंग लायसन्स, नंबर प्लेट, वाहन फिटनेस व प्रदूषण नियम.

परिवहन व वाहन कायदे (RTO)
महाराष्ट्र मोटार वाहन नियम, १९८९ (MMVR)

परिवहन विभाग, महाराष्ट्र शासन

महाराष्ट्रातील आरटीओ कार्यपद्धती, स्थानिक कर आकारणी व परमिट नियम.

परिवहन व वाहन कायदे (RTO)
RTO अधिकृत फॉर्म्स १ ते ६० कार्यपद्धती मॅन्युअल

परिवहन विभाग

Form 28, 29, 30, 35 व इतर सर्व आरटीओ अर्जांची अचूक पद्धत.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८

ग्रामविकास विभाग

ग्रामपंचायत स्थापना, ग्रामसभा अधिकार, ग्रामसेवक कर्तव्ये व कर आकारणी.

ग्रामविकास व पंचायत राज
ग्रामपंचायत कर आकारणी व नमुना १ ते ३३ नोंदवह्या

ग्रामविकास विभाग

नमुना ८ (घरपट्टी), नमुना ९ व ग्रामपंचायत विकास परवानग्या.

ग्रामविकास व पंचायत राज
जन्म आणि मृत्यू नोंदणी अधिनियम, १९६९

सार्वजनिक आरोग्य विभाग

जन्म व मृत्यू नोंद, दाखला वाटप व उशिरा झालेली नोंद आदेश पद्धत.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम, १९६१

ग्रामविकास विभाग

जिल्हा परिषद व पंचायत समिती कामकाज, योजना व निधी वाटप.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद जिल्हा सेवा (सेवेच्या सर्वसाधारण शर्ती) नियम, १९६७

ग्रामविकास विभाग, महाराष्ट्र शासन

जिल्हा परिषद कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती, सेवा ज्येष्ठता, परिवीक्षाधीन कालावधी (Probation), रजा, पदोन्नती व आंतरजिल्हा बदली नियमावली.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद जिल्हा सेवा (शिस्त व अपील) नियम, १९६४

ग्रामविकास विभाग

झेडपी कर्मचारी व शिक्षकांवरील खातेचौकशी, कारणे दाखवा नोटीस, निलंबन, लहान व मोठ्या शिक्षा आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) / विभागीय आयुक्त यांच्याकडे अपील पद्धत.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद जिल्हा सेवा (आचरण) नियम, १९६७

ग्रामविकास विभाग

जिल्हा परिषद कर्मचाऱ्यांची आचारसंहिता, कर्तव्ये, खाजगी व्यवसाय निर्बंध व संपत्तीचे विवरण सादर करणे.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती लेखा संहिता, १९६८ (Account Code)

ग्रामविकास व वित्त विभाग

जिल्हा परिषद व पंचायत समितीच्या निधीचे विनियोजन, बिले तपासणी, कंत्राटदार देयके, रोख वही (Cash Book) व अंतर्गत लेखापरीक्षण (Audit) नियम.

ग्रामविकास व पंचायत राज
महाराष्ट्र महानगरपालिका व नगरपरिषद कर्मचारी सेवा (सर्वसाधारण शर्ती व निवृत्तीवेतन) नियमावली

नगरविकास विभाग (UDD), महाराष्ट्र शासन

महानगरपालिका व नगरपालिका/नगरपरिषद संवर्गातील शासकीय व निमशासकीय कर्मचाऱ्यांच्या सेवाशर्ती, वेतनश्रेणी, सेवाज्येष्ठता, निवृत्तीवेतन व लाभांचे नियम.

वित्त, कोषागार व खरेदी नियमावली
महाराष्ट्र कोषागार नियम, १९६८ (MTR)

वित्त विभाग

ट्रेझरी कार्यपद्धती, बिले सादर करणे, टोकन व ई-कुबेर / CMP पेमेंट्स.

वित्त, कोषागार व खरेदी नियमावली
महाराष्ट्र आकस्मिक खर्च नियमावली, १९६५

वित्त विभाग

कार्यालयीन खर्च, स्टेशनरी, प्रवास व वाहन दुरुस्ती मंजुरी अधिकार मर्यादा.

वित्त, कोषागार व खरेदी नियमावली
महाराष्ट्र शासकीय खरेदी व कंत्राट नियमावली (GeM नियम)

उद्योग व वित्त विभाग

GeM पोर्टलवरून खरेदी, ई-निविदा व बिल पडताळणी.

वित्त, कोषागार व खरेदी नियमावली
महाराष्ट्र सामान्य भविष्य निर्वाह निधी नियम (GPF Rules)

वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन

शासकीय कर्मचाऱ्यांची GPF वर्गणी, तात्पुरती उचल (Advance), ना-परतावा उचल (Withdrawal) व अंतिम परतावा नियम.

शिक्षण, शाळा व MEPS नियमावली
महाराष्ट्र खाजगी शाळा कर्मचारी (सेवेच्या शर्ती) नियमावली, १९८१ (MEPS)

शालेय शिक्षण विभाग

खाजगी अनुदानित शाळांमधील शिक्षक-शिक्षकेतर कर्मचारी भरती, रोस्टर, मान्यता व रजा.

शिक्षण, शाळा व MEPS नियमावली
बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क अधिनियम, २००९ (RTE)

शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग

RTE २५% मोफत प्रवेश, शाळा मान्यता व भौतिक निकष.

शिक्षण, शाळा व MEPS नियमावली
महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठे अधिनियम, २०१६

उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन

महाराष्ट्रातील सर्व अकृषी विद्यापीठे, संलग्न महाविद्यालये, प्राध्यापक, प्राचार्य, व शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांच्या सेवाशर्ती, नियुक्ती, विद्यापीठ न्यायाधिकरण (कलम ७९ ते ८५), रजा व अधिकार.

शिक्षण, शाळा व MEPS नियमावली
महाराष्ट्र अशासकीय अनुदानित महाविद्यालयीन शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी सेवाशर्ती व CAS नियमावली

उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग (UGC / शासन निर्णय)

अनुदानित वरिष्ठ महाविद्यालयांतील प्राध्यापकांची भरती, नेट/सेट/पीएचडी अर्हता, CAS पदोन्नती, तासिका तत्त्व (CHB), तसेच शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांना MCSR नियम व आश्वासित प्रगती योजना (ACPS).

शिक्षण, शाळा व MEPS नियमावली
माध्यमिक शाळा संहिता (Secondary School Code - SS Code) व शालार्थ वेतन प्रणाली

शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग

अनुदानित प्राथमिक, माध्यमिक शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांतील संच मान्यता, शिक्षक-शिक्षकेतर पदे, शालार्थ वेतन प्रणाली (Shalarth ID), अतिरिक्त शिक्षक समायोजन व वेतन अनुदान.

गृह, पोलीस व सुरक्षा कायदे
महाराष्ट्र पोलीस अधिनियम, १९५१

गृह विभाग

पोलीस दल अधिकार, शांतता व सुव्यवस्था, परवाने व निर्बंध.

गृह, पोलीस व सुरक्षा कायदे
महाराष्ट्र पोलीस भरती व निवड पद्धत अधिकृत नियम पुस्तिका

गृह विभाग, महाराष्ट्र शासन

पोलीस भरती शारीरिक चाचणी (१६०० मी, १०० मी, गोळाफेक गुणदान) व लेखी परीक्षा निकष.

गृह, पोलीस व सुरक्षा कायदे
चारित्र्य पडताळणी (Police Verification) शासकीय परिपत्रक संग्रह

गृह विभाग

शासकीय नोकरी, पासपोर्ट व खाजगी नोकरीसाठी पोलीस पडताळणी पद्धत.

लोकसेवा हक्क व शासकीय दाखले
महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ (RTS)

सामान्य प्रशासन विभाग

ठरावीक मुदतीत सेवा व दाखले मिळण्याचा कायदेशीर अधिकार व अपील पद्धत.

लोकसेवा हक्क व शासकीय दाखले
महाराष्ट्र जात प्रमाणपत्र व पडताळणी नियम, २०१२

सामाजिक न्याय विभाग

जात दाखला काढणे व जात वैधता प्रमाणपत्र (Caste Validity) कार्यपद्धती.

लोकसेवा हक्क व शासकीय दाखले
रहिवासी (Domicile), उत्पन्न दाखला व NCL मॅन्युअल

महसूल विभाग

सक्षम प्राधिकारी, आवश्यक कागदपत्रे व दाखल्यांचा वैधता कालावधी.

आपले प्रवास भत्ता देयक (TA Bill) अवघ्या २ मिनिटांत बनवा!

महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमांनुसार ५०% व १००% दैनिक भत्त्याची अचूक आकडेमोड करून अधिकृत शासकीय नमुन्यात PDF डाऊनलोड करा.